Μουφτείες στη Θράκη – Η Ώρα της Θεσμικής Αλήθειας απέναντι στην Προπαγάνδα
Μουφτείες: Θεσμική Θωράκιση απέναντι στις Ιδεοληψίες και την “Υβριδική Διπλωματία”
Γράφει ο Νίκος Αρβανίτης
Η Θράκη βρίσκεται για ακόμη μια φορά στη δίνη μιας τεχνητής πόλωσης, με αιχμή του δόρατος τον θεσμό των Μουφτειών. Το πρόσφατο άρθρο του κ. Σταμάτη Σακελλίωνα έρχεται να προσθέσει μια οπτική που, αν και ενδεδυμένη με τον μανδύα της «δημοκρατικής ευαισθησίας», παραγνωρίζει τη θεσμική πραγματικότητα και, άθελά της ή μη, αβαντάρει την αναθεωρητική ατζέντα της Άγκυρας. Είναι ανάγκη να αποκατασταθεί η αλήθεια με στοιχεία, πέρα από το τυπικό μέρος, αγγίζοντας τη «ζώσα πραγματικότητα» που ορισμένοι επιμένουν να ερμηνεύουν κατά το δοκούν.
Η συζήτηση για την εκλογή των Μουφτήδων στη Θράκη συχνά παρουσιάζεται ως αίτημα εκδημοκρατισμού. Στην πραγματικότητα, όμως, πρόκειται για ένα σύνθετο θεσμικό ζήτημα που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με όρους απλής πλειοψηφικής επιλογής.
Το Νομικό Παράδοξο και η Σύγκριση με το Πατριαρχείο
Ο κ. Σακελλίων επιλέγει να παραλληλίσει την επιλογή Μουφτή από την ελληνική πολιτεία με μια υποθετική παρέμβαση της Τουρκίας στην εκλογή του Οικουμενικού Πατριάρχη. Η σύγκριση αυτή στερείται νομικής βάσης.
Ο Μουφτής στην Ελλάδα δεν είναι απλώς ένας θρησκευτικός ηγέτης· είναι ένας δημόσιος λειτουργός με δικαστικές και διοικητικές αρμοδιότητες που εντάσσονται στον σκληρό πυρήνα της ελληνικής έννομης τάξης. Το Πατριαρχείο, αντίθετα, είναι ένας πνευματικός θεσμός χωρίς κρατική εξουσία. Το να ζητάς εκλογή για έναν λειτουργό που εκδίδει αποφάσεις οι οποίες εκτελούνται από το ελληνικό κράτος, είναι σαν να ζητάς την εκλογή των δικαστών του Αρείου Πάγου από το ακροατήριό τους.
Η «Παγίδα» της Εκλογής και η Αφαίρεση Αρμοδιοτήτων
Προβάλλεται το επιχείρημα ότι η λύση βρίσκεται στην αφαίρεση των δικαστικών αρμοδιοτήτων και την επακόλουθη εκλογή. Εδώ ανακύπτει το ερώτημα: Γιατί να υποβαθμιστεί ένας θεσμός που καθιστά την Ελλάδα τη μοναδική χώρα στην Ευρώπη που ενσωματώνει οργανικά το ισλαμικό δίκαιο, προσφέροντας στη Μειονότητα ένα μοναδικό καθεστώς θρησκευτικής ελευθερίας; Η προαιρετικότητα της Σαρίας, που θεσπίστηκε επί ΣΥΡΙΖΑ και συνεχίστηκε, δίνει ήδη τη διέξοδο στον πολίτη. Η επιμονή στην εκλογή, την ώρα που στην ίδια την Τουρκία οι Μουφτήδες διορίζονται με προεδρικό διάταγμα από το Diyanet, αποκαλύπτει την υποκρισία της τουρκικής ρητορικής, την οποία ο κ. Σακελλίων φαίνεται να προσπερνά με ευκολία.
Η Στρατηγική του Διχασμού και οι «Έμποροι της Πίστης»
Η «έλλειψη εμπιστοσύνης» που επικαλείται ο κ. Σακελλίων δεν είναι αυθόρμητη. Είναι προϊόν μιας συστηματικής εργαλειοποίησης από εξωθεσμικούς μηχανισμούς, όπως το «Συμβουλευτικό Όργανο» (ΑΣΕΤΜΔΘ/BTTADK), που λειτουργεί ως βραχίονας του Τουρκικού Προξενείου. Τα γεγονότα στο Τέμενος Τσινάρ και η πρόσφατη περιοδεία της ηγεσίας της Diyanet στη Θράκη αποδεικνύουν ότι διεξάγεται ένας υβριδικός πόλεμος.
Τα 30 δείπνα Ιφτάρ υπό προξενική καθοδήγηση και η «σκηνοθετημένη ευσέβεια» με ροδοπέταλα στον Εχίνο, δεν αφορούν τη λατρεία· αφορούν την επίδειξη ισχύος του «Πολιτικού Ισλάμ». Όταν οι νόμιμες Μουφτείες συγκεντρώνουν 3.000 πιστούς σε αυθόρμητες συνάξεις και οι «εκλεκτοί» της Άγκυρας περιορίζονται σε αποστειρωμένες αίθουσες ξενοδοχείων, γίνεται σαφές ποιος εκπροσωπεί τη βάση και ποιος την προπαγάνδα.
Η Απάντηση της Πολιτείας: Νόμος 4964/2022
Η ελληνική πολιτεία απάντησε στις προκλήσεις με τον Νόμο 4964/2022, εισάγοντας μια διαφανή διαδικασία αξιολόγησης από επιτροπή μελών της ίδιας της Μειονότητας. Η επιλογή του νέου Μουφτή Διδυμοτείχου και οι επερχόμενες προκηρύξεις σε Ξάνθη και Κομοτηνή αποτελούν τη θεσμική απάντηση στον διχασμό.
Απέναντι στις φωνές που μιλούν για «παιχνίδια μικροεντάσεων» και «έργα που μυρίζουν ναφθαλίνη», οφείλουμε να αντιτάξουμε τη νομιμότητα. Η Θράκη δεν είναι πεδίο πειραματισμών για ακροατήρια που «βολεύουν», αλλά ένας τόπος όπου η ισονομία και η θρησκευτική ελευθερία προστατεύονται από το Διεθνές Δίκαιο και όχι από τις διαθέσεις της εκάστοτε Άγκυρας.
Γιατί η εκλογή Μουφτή από τους πιστούς ενέχει κινδύνους: Η θεσμική προσέγγιση
1. Ο Μουφτής ως Μέρος του Κρατικού Μηχανισμού
Ο Μουφτής στην ελληνική έννομη τάξη δεν είναι αποκλειστικά θρησκευτικός ηγέτης. Ασκεί συγκεκριμένες διοικητικές αρμοδιότητες και, υπό προϋποθέσεις, δικαιοδοτικές λειτουργίες στο πλαίσιο της εφαρμογής του ισλαμικού δικαίου, όταν αυτό επιλέγεται από τους πολίτες. Αυτό τον καθιστά μέρος του κρατικού μηχανισμού. Σε κάθε σύγχρονο κράτος δικαίου, οι φορείς που ασκούν εξουσία με έννομες συνέπειες δεν εκλέγονται από το κοινό στο οποίο απευθύνονται, αλλά ορίζονται μέσα από θεσμικές διαδικασίες που διασφαλίζουν λογοδοσία και συμβατότητα με το Σύνταγμα.
2. Ο Κίνδυνος Πολιτικοποίησης και Εξωτερικών Παρεμβάσεων
Η εκλογή ενός τέτοιου προσώπου ενέχει τον κίνδυνο πολιτικοποίησης ενός θεσμού που οφείλει να παραμένει ουδέτερος. Εκλογικές διαδικασίες προϋποθέτουν καμπάνιες, συσπειρώσεις και αντιπαραθέσεις, στοιχεία που μπορούν εύκολα να μετατρέψουν τη θρησκευτική ηγεσία σε πεδίο ανταγωνισμού επιρροών. Σε περιοχές με γεωπολιτικές ιδιαιτερότητες, όπως η Θράκη, αυτό δημιουργεί πρόσθετους κινδύνους εξωτερικών παρεμβάσεων ή έμμεσης χειραγώγησης του εκλογικού σώματος.
3. Θρησκευτική Ελευθερία και Δημόσια Εξουσία
Το επιχείρημα της «θρησκευτικής ελευθερίας» δεν προϋποθέτει κατ’ ανάγκη εκλογή. Η ελευθερία λατρείας και θρησκευτικής έκφρασης διασφαλίζεται ήδη θεσμικά, ενώ η προαιρετικότητα της προσφυγής στη Σαρία επιτρέπει στους πολίτες να επιλέγουν το νομικό πλαίσιο που τους διέπει. Συνεπώς, η μη εκλογή του Μουφτή δεν συνεπάγεται περιορισμό δικαιωμάτων, αλλά ρύθμιση της άσκησης δημόσιας εξουσίας.
4. Διεθνής Πρακτική και Νομική Ασφάλεια
Η διεθνής πρακτική δεν υποστηρίζει ομοιόμορφα την εκλογή θρησκευτικών αξιωματούχων, ιδίως όταν αυτοί συνδέονται με κρατικές λειτουργίες. Αντιθέτως, σε πολλές περιπτώσεις, τα κράτη διατηρούν ρόλο στον διορισμό ή την έγκριση, ακριβώς για να διασφαλίσουν τη θεσμική συνοχή και τη νομική ασφάλεια.
5. Το Ζήτημα της Αντιπροσωπευτικότητας
Η εκλογή δεν αποτελεί από μόνη της εγγύηση αντιπροσωπευτικότητας. Μπορεί να οδηγήσει σε επικράτηση των πιο οργανωμένων ή επιδραστικών μηχανισμών, αφήνοντας στο περιθώριο πιο σιωπηλές ή λιγότερο συγκροτημένες φωνές εντός της μειονότητας. Έτσι, αντί να ενισχύεται η ενότητα, ενδέχεται να οξυνθούν οι εσωτερικές διαχωριστικές γραμμές.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ – Η διαβλητή εκλογή παραμουφτή στην Ξάνθη και η παρέμβαση της Άγκυρας
Σε μια καθ’ όλα διαβλητή και αδιαφανή διαδικασία που εξελίχθηκε υπό την επίβλεψη των εγκάθετων του τουρκικού Προξενείου το 2022, το ΚΙΕΦ “έστεψε” τον κ. Μουσταφά Τράμπα ως “παραμουφτή” Ξάνθης. Η ανάδειξη αυτή, που ξεκάθαρα αποτελεί πράξη διαστρέβλωσης της πραγματικότητας, βασίστηκε σε μια αμφιλεγόμενη καταμέτρηση 4.750 “ψήφων” έναντι 2.570 του ανθυποψηφίου κ. Μουσταφά Κάμο, χωρίς ωστόσο να διευκρινίζονται οι μέθοδοι διασφάλισης του αδιάβλητου σε κάποια τεμένη της περιοχής. Η κίνηση αυτή αποτελεί ένα “(παρα)θρησκευτικό πραξικόπημα” που επιχειρεί να δημιουργήσει τετελεσμένα στη Θράκη, αγνοώντας επιδεικτικά τη Συνθήκη της Λωζάννης —η οποία δεν προβλέπει εκλογή μουφτήδων— αλλά και το πρόσφατο ελληνικό θεσμικό πλαίσιο για τον εκσυγχρονισμό των Μουφτειών. Την ίδια στιγμή που η Άγκυρα επιχειρεί να επιβάλει σε ένα τρίτο κράτος διαδικασίες που η ίδια αρνείται να εφαρμόσει στην επικράτειά της, υπενθυμίζεται πως η Ελλάδα παραμένει μια ευρωπαϊκή δημοκρατία που προάγει την ευημερία της μειονότητας, σε αντίθεση με τη συστηματική καταπάτηση των δικαιωμάτων της ελληνικής μειονότητας στην Τουρκία
Συμπέρασμα
Συνολικά, το ζήτημα των Μουφτήδων δεν είναι απλώς θέμα δημοκρατικής αρχής, αλλά ισορροπίας μεταξύ θρησκευτικής ελευθερίας και θεσμικής τάξης. Η διατήρηση ενός συστήματος διορισμού με διαφανείς και συμμετοχικές διαδικασίες μπορεί να εξυπηρετεί καλύτερα αυτή την ισορροπία από μια καθαρά εκλογική διαδικασία που ενέχει περισσότερους κινδύνους από όσους υπόσχεται να επιλύσει.
Το ζήτημα της Θράκης απαιτεί σοβαρότητα και βαθιά γνώση των γεωπολιτικών ισορροπιών. Η προσπάθεια εξίσωσης των νόμιμων θεσμών με παρακρατικές δομές, στο όνομα μιας κακώς εννοούμενης προοδευτικότητας, είναι επικίνδυνη. Η νομιμότητα δεν είναι επιλογή, είναι η μόνη εγγύηση για την ειρηνική συνύπαρξη.
-
Πηγή: Η Εποχή, RodopiPress Επιμέλεια: Νίκος Αρβανίτης
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου