Αγία Σοφία: Το μνημόσυνο του Δρ. Σαδίκ Αχμέτ μετατράπηκε σε πολιτικό μήνυμα για τη Θράκη

Γράφει ο Νίκος Αρβανίτης

Η 24η Ιουλίου, η Συνθήκη της Λωζάννης, η Αγία Σοφία και ο Δρ. Σαδίκ Αχμέτ συνδέθηκαν σε μια τελετή με έντονο εθνικό και πολιτικό συμβολισμό, παρουσία κρατικών αξιωματούχων και εκπροσώπων της τουρκικής πολιτικής ζωής.

Τριάντα ένα χρόνια μετά τον θάνατο του Δρ. Σαδίκ Αχμέτ,συγκεκριμένοι κύκλοι στην Τουρκία επέλεξαν να τιμήσουν τη μνήμη του με μια ιδιαίτερα συμβολική εκδήλωση στην Αγία Σοφία της Κωνσταντινούπολης. Το μεβλήτ (Mevlid-i Şerif), που πραγματοποιήθηκε στις 24 Ιουλίου, δεν αποτέλεσε απλώς ένα θρησκευτικό μνημόσυνο, αλλά εξελίχθηκε σε μια εκδήλωση με σαφή πολιτικά και εθνικά μηνύματα, συνδέοντας τη μνήμη του ιδρυτή του DEB με τη Συνθήκη της Λωζάννης, την Αγία Σοφία και τη διαχρονική τουρκική αφήγηση για τη μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης.

Η επιλογή της ημερομηνίας μόνο τυχαία δεν μπορεί να θεωρηθεί. Η 24η Ιουλίου είναι αφενός η ημέρα θανάτου του Δρ. Σαδίκ Αχμέτ και αφετέρου η επέτειος της υπογραφής της Συνθήκης της Λωζάννης, η οποία αποτελεί διαρκές σημείο αναφοράς στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και ιδιαίτερα στα ζητήματα της μουσουλμανικής μειονότητας της Θράκης.

Η προσευχή: «Μάρτυρας» και συνεχιστής μιας «υπόθεσης»

Στην τελετή αναγνώστηκαν αποσπάσματα από το Κοράνι και το Μεβλήτ, ενώ η κεντρική δέηση αφιερώθηκε στον Δρ. Σαδίκ Αχμέτ.

Στην προσευχή, ο εκλιπών χαρακτηρίστηκε επανειλημμένα ως «μάρτυρας» (şehit), ενώ ο θάνατός του περιγράφηκε ως «πόση του ποτηριού του μαρτυρίου» («şehadet şerbetini içerek»). Οι ιμάμηδες προσευχήθηκαν ώστε ο Θεός να φωτίσει την ψυχή του, να μετατρέψει τον τάφο του σε «κήπο του Παραδείσου» και να ανταμείψει όσους συνεχίζουν να υπηρετούν την υπόθεση που άφησε πίσω του.

Χαρακτηριστικό είναι το απόσπασμα της δέησης:

«Πριν από ακριβώς 31 χρόνια, στις 24 Ιουλίου 1995, ο εκλιπών Δρ. Σαδίκ Αχμέτ ήπιε το ποτήρι του μαρτυρίου και αναχώρησε για την αιώνια ζωή. Προσφέρουμε τις προσευχές μας και στην ψυχή του. Ήταν πιστός στον αγώνα του, πιστός στην ουσία του, πιστός στον λόγο του και πιστός στην πίστη του. Κύριε, φώτισε την ψυχή του με το φως του Ιερού Κορανίου, κάνε τον τάφο του έναν κήπο του Παραδείσου και αντάμειψε όσους συνεχίζουν το έργο και την υπόθεσή του.»

Η αναφορά αυτή ξεπερνά το πλαίσιο μιας απλής θρησκευτικής τελετής, καθώς συνδέει ευθέως τον εκλιπόντα με τη συνέχιση ενός πολιτικού και ιδεολογικού αγώνα.

Οι δηλώσεις της Φούντας Σαδίκ Αχμέτ

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν οι δηλώσεις της κόρης του, δικηγόρου Φούντας Σαδίκ Αχμέτ, η οποία για πρώτη φορά επέλεξε να τιμήσει τη μνήμη του πατέρα της όχι στον τάφο του στην Κομοτηνή αλλά στην Αγία Σοφία.

Όπως δήλωσε:

«Για πρώτη φορά, στην 31η επέτειο του μαρτυρίου του πατέρα μου, δεν βρισκόμαστε στον τάφο του αλλά στην Αγία Σοφία, σε αυτό το ιδιαίτερα σημαντικό και ιερό για εμάς τέμενος. Ο χώρος αυτός έχει ξεχωριστή αξία για εμάς.»

Στη συνέχεια συνέδεσε ευθέως τον θάνατο του Δρ. Σαδίκ Αχμέτ με τον αγώνα για τα δικαιώματα της μουσουλμανικής μειονότητας:

«Πριν από 31 χρόνια, ενώ αγωνιζόταν για τα δικαιώματά μας που κατοχυρώθηκαν με τη Συνθήκη της Λωζάννης στη Δυτική Θράκη, έπεσε μάρτυρας σε ένα ύποπτο τροχαίο δυστύχημα.»

Η αναφορά αυτή επαναφέρει δημόσια τη ψευδέστατη κι ανυπόστατη θέση που εδώ και χρόνια προβάλλεται από την οικογένεια και κύκλους που στηρίζουν την πολιτική παρακαταθήκη του Δρ. Σαδίκ Αχμέτ, σύμφωνα με την οποία ο θάνατός του δεν θεωρείται ένα απλό τροχαίο δυστύχημα αλλά αντιμετωπίζεται ως γεγονός με πολιτικές προεκτάσεις.

Η ίδια εξέφρασε έντονη συγκίνηση για την πραγματοποίηση της εκδήλωσης στην Αγία Σοφία, ευχαριστώντας όλους όσοι συμμετείχαν, ενώ ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην τουρκική κρατική ηγεσία:

«Θέλω ιδιαίτερα να ευχαριστήσω τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Ποτέ δεν απέσυρε τη στήριξή του από εμάς. Πάντοτε αισθανθήκαμε τη δύναμη και το μεγαλείο του, όπως και του κράτους της Τουρκικής Δημοκρατίας.»

Στην ανάρτησή της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είχε ήδη υπογραμμίσει τον συμβολισμό της ημέρας:

«24 Ιουλίου, Λωζάννη, Αγία Σοφία και Σαδίκ Αχμέτ ήταν όλα μαζί κάτω από τον ευλογημένο τρούλο. Όλα ήταν εκεί, μόνο ο πατέρας μου έλειπε.»

Παρουσία κρατικών εκπροσώπων

Σύμφωνα με τις δηλώσεις της Φούντας Σαδίκ Αχμέτ, στην εκδήλωση παρέστη εκπρόσωπος του κυβερνήτη της Κωνσταντινούπολης, ενώ μετά την ολοκλήρωση της τελετής πραγματοποιήθηκαν δηλώσεις προς τα μέσα ενημέρωσης.

Ο Dr. Fatih Tuna δήλωσε ότι ο Δρ. Σαδίκ Αχμέτ αφιέρωσε τη ζωή του στον αγώνα για τα δικαιώματα και τις ελευθερίες των Τούρκων της Δυτικής Θράκης και ότι η πολιτική του παρακαταθήκη εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς.

Προσευχές με ευρύτερο γεωπολιτικό περιεχόμενο

Η τελική δέηση δεν περιορίστηκε στη μνήμη του Δρ. Σαδίκ Αχμέτ. Περιλάμβανε προσευχές για τους «ομογενείς» εκτός των συνόρων της Τουρκίας, καθώς και για μουσουλμανικούς πληθυσμούς στην Παλαιστίνη, τη Γάζα, τη Συρία, την Υεμένη, το Σουδάν, το Ανατολικό Τουρκεστάν και την Αρακαν, ενώ έγινε ιδιαίτερη επίκληση να μην επαναληφθούν διωγμοί στα Βαλκάνια.

Η Αγία Σοφία ως πολιτικό σύμβολο

Η επιλογή της Αγίας Σοφίας, ενός χώρου που μετά το 2020 έχει αναδειχθεί σε σύμβολο της σύγχρονης τουρκικής πολιτικής και θρησκευτικής ταυτότητας, προσδίδει στην εκδήλωση ιδιαίτερη βαρύτητα.

Η ταυτόχρονη σύνδεση της Αγίας Σοφίας, της επετείου της Συνθήκης της Λωζάννης και της προσωπικότητας του Δρ. Σαδίκ Αχμέτ αναδεικνύει μια σαφή προσπάθεια ένταξης της μνήμης του σε ένα ευρύτερο εθνικό αφήγημα, στο οποίο η υπόθεση της μουσουλμανικής μειονότητας της Θράκης παρουσιάζεται ως αναπόσπαστο μέρος της ιστορικής και πολιτικής συνέχειας της Τουρκίας.

Πέρα από τον θρησκευτικό της χαρακτήρα, η εκδήλωση της 24ης Ιουλίου στην Αγία Σοφία λειτούργησε ως δημόσια προβολή της πολιτικής παρακαταθήκης του Δρ. Σαδίκ Αχμέτ, με τη συμμετοχή κρατικών παραγόντων, τη χρήση ιδιαίτερα φορτισμένης ορολογίας και την ανάδειξη της σύνδεσης του ονόματός του με τη Λωζάννη και τη Δυτική Θράκη.

Σχόλιο Σύνταξης

Η συντονισμένη μεταφορά των εκδηλώσεων μνήμης του Σαδίκ Αχμέτ από την Κομοτηνή στην Αγία Σοφία επιβεβαιώνει την πλήρη ενσωμάτωση της παρακαταθήκης του στο αναθεωρητικό αφήγημα της Άγκυρας. Η εργαλειοποίηση θρησκευτικών χώρων και εθνικών επετείων για την εκπομπή πολιτικών μηνυμάτων με αποδέκτη τη Θράκη υπογραμμίζει τη σταθερή επιδίωξη της τουρκικής ηγεσίας να διατηρεί ανοιχτή μια ατζέντα αμφισβήτησης και εσωτερικής παρέμβασης στην περιοχή.