Η «Ημέρα Τουρκικής Εκπαίδευσης» ως εργαλείο γεωπολιτικής επιρροής και συγκρότησης ταυτότητας στα Σκόπια

21.12.25

Με μια συντονισμένη κινητοποίηση που εκτείνεται από τις σχολικές αίθουσες έως τα ακαδημαϊκά έδρανα και τις όχθες του Βαρδάρη, η τουρκική μειονότητα στη Βόρεια Μακεδονία μετέτρεψε τον φετινό εορτασμό της 21ης Δεκεμβρίου σε μια ηχηρή επίδειξη «πολιτικής ταυτότητας». Πέρα από το παραδοσιακό εορταστικό πλαίσιο της «Ημέρας Τουρκικής Εκπαίδευσης», οι εκδηλώσεις στο Γκόστιβαρ και σε άλλες πόλεις-κλειδιά αναδεικνύουν την ολοένα και βαθύτερη εργαλειοποίηση της γλώσσας και της παιδείας από την Άγκυρα, ως μέσο άσκησης γεωπολιτικής επιρροής και συγκρότησης ενός μειζονοτικού αφηγήματος «ιστορικής αντίστασης» σε μια περιοχή με εύθραυστες εθνοτικές ισορροπίες.

Γράφει ο Νίκος Αρβανίτης

Με σειρά συντονισμένων εκδηλώσεων σε μεγάλες πόλεις της Βόρειας Μακεδονίας εορτάστηκε η 21η Δεκεμβρίου, η οποία έχει καθιερωθεί ως η «Ημέρα Τουρκικής Εκπαίδευσης». Ωστόσο, η φετινή κινητοποίηση, με επίκεντρο το Γκόστιβαρ, αναδεικνύει μια συστηματική προσπάθεια της Άγκυρας να ενισχύσει την «ήπια ισχύ» της στην περιοχή, μετατρέποντας την πολιτιστική δράση σε εργαλείο πολιτικής ταυτότητας.

Γκόστιβαρ: Η «Αντίσταση» μέσω της Παιδείας και της Νεολαίας

Στο Γκόστιβαρ, οι εκδηλώσεις έλαβαν ιδιαίτερη διάσταση. Η δράση «Moon and Star» στις όχθες του ποταμού Βαρδάρη, που διοργανώθηκε από την Τουρκική Λέσχη Νέων (TGK), παρουσιάστηκε επίσημα ως πρωτοβουλία για τη νεολαία και τη βιωσιμότητα. Εντούτοις, η έντονη χρήση εθνικών συμβόλων και η ρητορική περί «ιστορικής θυσίας» και «σιωπηλού αγώνα επιβίωσης» μετατόπισαν το περιεχόμενο από τον πολιτισμό στην πολιτική.

Παράλληλα, στο Γκόστιβαρ πραγματοποιήθηκε ειδικό πρόγραμμα με τη συμμετοχή των μελών του Δημοτικού Συμβουλίου του TDP και τοπικών τουρκικών οργανώσεων. Στις ομιλίες τους, η τουρκική γλώσσα παρουσιάστηκε ως «ζήτημα ύπαρξης» και «αντίσταση ενάντια στη λήθη», καλλιεργώντας το αφήγημα μιας κοινότητας που δεν απλώς συνυπάρχει, αλλά «πληρώνει τίμημα» για τη διατήρηση της ταυτότητάς της.

Δικτύωση και Θεσμική Παρουσία

Η γεωγραφική έκταση των εκδηλώσεων αποδεικνύει ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένες τοπικές πρωτοβουλίες, αλλά για ένα συνεκτικό δίκτυο:

Στα Σκόπια: Το σχολείο «Tefeyyüz» αποτέλεσε το κέντρο μαθητικών εκδηλώσεων με συμμετοχή από 11 πόλεις.
Στο Τέτοβο: Το Πανεπιστήμιο προσέδωσε ακαδημαϊκό μανδύα στο αφήγημα «Γλώσσα ίσον Πατρίδα».
Στο Ράντοβις: Η παρουσία Τούρκων αξιωματούχων (Πρεσβεία, MHP) υπογράμμισε τον άμεσο δεσμό της μειονότητας με την τουρκική κρατική πολιτική.

Κίνδυνοι για την Εθνοτική Ισορροπία

Σε μια χώρα με εύθραυστες εσωτερικές ισορροπίες, η μετατροπή μιας εκπαιδευτικής επετείου σε «εθνική υπόθεση» με αναφορές σε «μάρτυρες» και «ιστορικά χρέη», ενέχει τον κίνδυνο εμβάθυνσης των διαχωριστικών γραμμών. Η καλλιέργεια ενός έντονου μειονοτικού αυτοπροσδιορισμού στο Γκόστιβαρ και σε άλλες πόλεις, υπό την καθοδήγηση εξωτερικών εθνικών αφηγημάτων, θέτει το ερώτημα πότε η πολιτιστική έκφραση παύει να υπηρετεί τη συνύπαρξη και αρχίζει να λειτουργεί ως μηχανισμός γεωπολιτικής παρέμβασης.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: Πρόσωπα και Φορείς

Πρόσωπα:

Mahir Enes Özdemir: Σύμβουλος Πολιτισμού, Πρεσβεία Τουρκικής Δημοκρατίας.
Arzu Erdem: Πρώην βουλευτής Τουρκίας (MHP).
Salih Murat: Βουλευτής Βόρειας Μακεδονίας.
Orhan Barov: Γενικός Γραμματέας TDP.
Lupçe Poçivalec: Δήμαρχος Radoviš.
Εκπρόσωποι TDP Gostivar: Μέλη Δημοτικού Συμβουλίου και τοπικοί διευθυντές.
Kasım Alper Özdemir: Πρόεδρος κινήματος İyilik Hareketi.
Καλλιτέχνες: Yasin Koçman, Murat Balkan, Rumeli Orhan.

Οργανώσεις – Θεσμοί – Φορείς:

Kuzey Makedonya Türk Gençlik Kulübü (TGK)
Türk Demokratik Partisi (TDP) – Παραρτήματα Gostivar και Radoviš.
Πρεσβεία της Τουρκικής Δημοκρατίας στη Βόρεια Μακεδονία.
Τουρκικές Οργανώσεις Κοινωνίας των Πολιτών (Gostivar).
Kalkandelen Üniversitesi (Τμήμα Ανατολικών Γλωσσών).
Διεθνή Σχολεία Maarif.

Συμμετέχοντα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (Τουρκόγλωσση Εκπαίδευση):

Γκόστιβαρ / Merkez Jupa: Mustafa Kemal Atatürk.
Σκόπια: Tefeyyüz.
Οχρίδα: Kardeşlik Birlik.
Τέτοβο: İstikbal.
Ρέσεν: Mite Bogoevski.
Λοιπές περιοχές: Vrapçişte, Yunus Emre (Plasnitsa), Namık Kemal (Çalıkli), Ali Fethi Okyar (Debreşte), Mareşal Tito (Strumica), Sande Şteryoski (Kičevo)