Από την Κομοτηνή στη Φλώρινα: Δύο μέτρα και δύο σταθμά στην προστασία της ιστορικής μνήμης;

 

Η πρόσφατη διακοπή μέρους της συναυλίας των Banda Entopica στη Φλώρινα, με παρέμβαση της δημοτικής αρχής, φέρνει ξανά στο προσκήνιο ένα βαθύτατα πολιτικό και εθνικό ερώτημα: Πού τελειώνει η καλλιτεχνική ελευθερία και πού ξεκινά η θεσμική ευθύνη απέναντι στην ιστορική μνήμη; Το περιστατικό αυτό, αν ιδωθεί σε αντιπαραβολή με όσα ζήσαμε στην Κομοτηνή τον  Αύγουστο του 2024, αναδεικνύει μια κραυγαλέα αντίφαση στη στάση των τοπικών αρχών της Βόρειας Ελλάδας.

Κομοτηνή, Αύγουστος 2024: Η «σιωπή» των αμνών

Το καλοκαίρι του 2024, στην κεντρική πλατεία της Κομοτηνής, η τουρκοκύπρια Isin Karaca τραγούδησε το «Εμβατήριο της Σμύρνης», έναν ύμνο στον Μουσταφά Κεμάλ, παρουσία παιδιών και υπό τις επευφημίες εγκαθέτων. Οι στίχοι που εξυμνούσαν τον «απελευθερωτή» της Σμύρνης —τον ίδιο που συνδέθηκε με τη Γενοκτονία και τον ξεριζωμό του ελληνισμού— ήχησαν στην καρδιά της Θράκης χωρίς καμία θεσμική αντίδραση.

Ο Δήμαρχος Κομοτηνής τότε «δεν άκουσε και δεν είδε τίποτα». Η στάση του ερμηνεύτηκε ως μια παθητική αποδοχή μιας σαφούς πολιτικής πρόκλησης, μεταμφιεσμένης σε «πολιτιστική εκδήλωση».

Φλώρινα, Δεκέμβριος 2025: Η θεσμική παρέμβαση

Στον αντίποδα, πριν λίγες ημέρες στη Φλώρινα, ο Δήμαρχος Βασίλειος Γιαννάκης επέλεξε μια εντελώς διαφορετική οδό. Όταν το ρεπερτόριο των Banda Entopica πέρασε από το παραδοσιακό φολκλόρ σε τραγούδια που ιστορικά έχουν ταυτιστεί με την αλυτρωτική προπαγάνδα— ο Δήμος παρενέβη.

Εδώ, η δημοτική αρχή δεν κρύφτηκε πίσω από την «ουδετερότητα της τέχνης». Αντιλήφθηκε ότι σε μια περιοχή με τραυματική ιστορική μνήμη και γεωπολιτική ευαισθησία, ορισμένα σύμβολα δεν είναι ποτέ ουδέτερα.

Η διακοπή της συναυλίας δεν ήταν «λογοκρισία», αλλά μια πράξη πρόληψης απέναντι σε μια ήπια, πλην σαφή, αλυτρωτική αφήγηση που επιδιώκει να μετατρέψει τη μουσική σε όχημα πολιτικών διεκδικήσεων.

Η ουσία της αντίφασης

Η σύγκριση των δύο περιπτώσεων είναι αποκαλυπτική:

1. Στην Κομοτηνή: Επιτράπηκε η εξύμνηση ενός σφαγέα του ελληνισμού (Κεμάλ) σε δημόσια δαπάνη και υπό την ανοχή των αρχών.

2. Στη Φλώρινα: Ανακόπηκε η χρήση «γκρίζων» συμβόλων που θίγουν την ελληνική μακεδονική συνείδηση.

Το ερώτημα που τίθεται πλέον επιτακτικά για εμάς εδώ στη Θράκη είναι απλό: Γιατί η «θεσμική στάση» και η «ιστορική επίγνωση» που επέδειξε ο Δήμος Φλώρινας απουσιάζουν επιδεικτικά από τη δική μας περιοχή;

Η τέχνη οφείλει να ενώνει, αλλά όταν χρησιμοποιείται για να χαϊδέψει αλυτρωτισμούς ή να ξεπλύνει ιστορικούς εγκληματίες, τότε η σιωπή των αρχών δεν είναι «δημοκρατική ευαισθησία», αλλά διοικητική και εθνική ανεπάρκεια. Η Φλώρινα έδειξε τον δρόμο της ευθύνης· η Κομοτηνή, δυστυχώς, παραμένει το παράδειγμα προς αποφυγήν.