Όπλα, ναρκωτικά και δίκτυα: η γεωγραφία της τουρκικής εγκληματικότητας

 

Τουρκία: όταν το οργανωμένο έγκλημα γίνεται κρατικός παράγοντας και εξάγεται στην Ευρώπη

Αριθμοί, δίκτυα και η ελληνική μεθόριος στο επίκεντρο

Γράφει ο Νίκος Αρβανίτης

Η οργανωμένη εγκληματικότητα στην Τουρκία δεν αποτελεί πλέον απλώς πρόβλημα δημόσιας τάξης. Τα διαθέσιμα ποσοτικά και ποιοτικά δεδομένα καταδεικνύουν ότι έχει εξελιχθεί σε συστημικό φαινόμενο, με άμεσες επιπτώσεις στη λειτουργία του ίδιου του κράτους και, πλέον, στην ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ελλάδα, λόγω γεωγραφίας, συνόρων και διαμετακομιστικής θέσης, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της εξαγόμενης εγκληματικής αστάθειας.

Μετά το 2013 και ιδίως μετά το 2016, η Τουρκία εισήλθε σε περίοδο βαθιάς εσωτερικής αποδόμησης των μηχανισμών ασφάλειας και δικαιοσύνης. Περισσότεροι από 40.000 αστυνομικοί, δικαστές και εισαγγελείς απομακρύνθηκαν ή τέθηκαν εκτός συστήματος, ενώ στελέχη με εξειδίκευση στο οργανωμένο έγκλημα αντικαταστάθηκαν από πολιτικά διορισμένους. Η χώρα κατατάσσεται 14η παγκοσμίως σε συνολικό επίπεδο εγκληματικότητας (193 κράτη) και 1η στην Ευρώπη, την ίδια στιγμή που στους δείκτες κρατικής ανθεκτικότητας βρίσκεται στις τελευταίες 20 θέσεις παγκοσμίως σε διαφάνεια και κάτω από τη 170ή θέση στη δίωξη οικονομικού εγκλήματος και ξεπλύματος χρήματος. Τα δεδομένα αυτά σκιαγραφούν κρατική αδυναμία ελέγχου, όχι περιστασιακή αλλά δομική.

Το μέγεθος του φαινομένου αποτυπώνεται και στους αριθμούς των ίδιων των εγκληματικών οργανώσεων. Από το 2016 έως το 2022, οι τουρκικές αρχές δηλώνουν ότι «χτύπησαν» 550 εγκληματικές ομάδες, εκ των οποίων 16 περιφερειακής εμβέλειας. Μόνο το 2023, εξαρθρώθηκαν 420 οργανώσεις, εκ των οποίων 11 διεθνείς, 14 εθνικές, 56 περιφερειακές και 339 τοπικές, με 142 να χαρακτηρίζονται ένοπλες. Μεταξύ Ιουνίου 2023 και Αυγούστου 2024 πραγματοποιήθηκαν πάνω από 1.600 επιχειρήσεις, με 15.635 προσαγωγές και περισσότερες από 4.500 συλλήψεις. Οι αριθμοί αυτοί δεν υποδηλώνουν επιτυχία, αλλά ένταση και αναπαραγωγή του φαινομένου.

Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι τα χαρακτηριστικά της νέας γενιάς συμμοριών. Το ηλικιακό εύρος κυμαίνεται από 14 έως 25 ετών, ενώ σε πρόσφατη δικογραφία καταγράφεται χρήση 40 ανηλίκων 15–18 ετών ως εκτελεστών ή εκβιαστών. Η στρατολόγηση γίνεται από φτωχά προάστια, οικογένειες μεταναστών και ανήλικους εκτός σχολικής φοίτησης, με τα κοινωνικά δίκτυα να λειτουργούν ως εργαλεία στρατολόγησης, επιχειρησιακού συντονισμού και προπαγάνδας, συγκεντρώνοντας εκατομμύρια προβολές με επιδείξεις όπλων και απειλές.

Παράλληλα, η Τουρκία έχει μετατραπεί από διάδρομο σε ενεργό κόμβο της διεθνούς διακίνησης ναρκωτικών. Οι κατασχέσεις αυξήθηκαν επτά φορές από το 2014, ενώ η κοκαΐνη από μερικές εκατοντάδες κιλά το 2014 έφτασε στους 2,8 τόνους το 2021, με επιπλέον αύξηση 42% το 2022. Η χώρα λειτουργεί πλέον ως σημείο αποθήκευσης, αναδιανομής και χρηματοοικονομικής νομιμοποίησης, όχι απλώς ως πέρασμα.

Η πίεση αυτή μεταφέρεται στην Ευρώπη. Σε επίπεδο ΕΕ έχουν χαρτογραφηθεί 821 εγκληματικές οργανώσεις, με 25.000 ενεργά μέλη από 112 εθνικότητες. Τα τουρκικά δίκτυα αποτελούν πυρήνα πολυεθνικών εγκληματικών σχημάτων, δραστηριοποιούνται σε Βέλγιο, Ολλανδία, Γερμανία, Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία και Σουηδία και συνδέονται κυρίως με κοκαΐνη, κάνναβη και ξέπλυμα χρήματος. Το 76% αυτών των δικτύων δρα σε δύο έως επτά χώρες, στοιχείο που δείχνει στοχευμένη και όχι τυχαία επέκταση.

Σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα και ειδικότερα η Θράκη και ο Έβρος αποκτούν κρίσιμη σημασία. Οι ελληνικές αρχές εκτιμούν ότι στη χώρα δρουν τουλάχιστον 10 τουρκικές εγκληματικές οργανώσεις, ενώ έχουν πραγματοποιηθεί πάνω από 80 συλλήψεις σε σύντομο χρονικό διάστημα. Υπολογίζεται ότι περίπου 500 άτομα με βαρύ ποινικό παρελθόν έχουν βρει καταφύγιο στην Ελλάδα.

Η περιοχή του Έβρου αναδεικνύεται σε κομβικό πεδίο επιχειρήσεων. Στις 4 Οκτωβρίου 2025, συνελήφθησαν 13 Τούρκοι υπήκοοι που διέσχισαν τον ποταμό με βάρκες, μεταφέροντας 147 πιστόλια, 190 γεμιστήρες και εξαρτήματα όπλων. Σε βάρος τους ασκήθηκε κακουργηματική δίωξη. Οι αρχές εκτιμούν ότι ο οπλισμός δεν προοριζόταν για μεμονωμένη χρήση, αλλά για κυκλώματα οργανωμένου εγκλήματος εντός Ελλάδας και πιθανώς της ΕΕ. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί ο εντοπισμός μεταλλικών μερών Glock, με απουσία πλαστικών εξαρτημάτων που θα μπορούσαν να παραχθούν με 3D εκτυπωτές, επιτρέποντας συναρμολόγηση λειτουργικών όπλων εντός ελληνικού εδάφους.

Λίγες ώρες αργότερα, στην Ξάνθη, συνελήφθη 27χρονος Τούρκος υπήκοος σε οικία βραχυχρόνιας μίσθωσης, με 25 πιστόλια, μετρητά, κινητά και όχημα. Παράλληλες επιχειρήσεις στην Αττική οδήγησαν σε συλλήψεις και κατασχέσεις όπλων, ναρκωτικών και πλαστών εγγράφων, ενώ αντίστοιχες υποθέσεις είχαν καταγραφεί και το προηγούμενο διάστημα, όπως η κατάσχεση 49 όπλων στα Πατήσια.

Η Θράκη εμφανίζεται πλέον ως περιοχή αυξημένης επιχειρησιακής σημασίας, λόγω γεωγραφικής εγγύτητας, διασυνοριακών περασμάτων και δυνατότητας απόκρυψης και ανασύνταξης εγκληματικών δικτύων.

Τα στοιχεία καταδεικνύουν ότι το τουρκικό οργανωμένο έγκλημα δεν είναι περιθωριακό, δεν είναι προσωρινό και δεν περιορίζεται εντός συνόρων. Αποτελεί παράγωγο θεσμικής αποσύνθεσης, με δυνατότητα εξαγωγής βίας, οπλισμού και παράνομου χρήματος. Η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει απλώς εγκληματίες, αλλά δομημένα, διασυνδεδεμένα δίκτυα που λειτουργούν σε περιβάλλον συστημικής ατιμωρησίας.

Κοινωνικό υπόστρωμα και κουλτούρα βίας

Τα ποσοτικά δεδομένα συνοδεύονται από μια ποιοτική μετατόπιση στη φυσιογνωμία του εγκλήματος. Στην Κωνσταντινούπολη και σε άλλα μεγάλα αστικά κέντρα, έχει αναδυθεί μια «νέα γενιά» συμμοριών, με χαρακτηριστικά που παραπέμπουν περισσότερο σε υποκουλτούρα δρόμου παρά σε παραδοσιακές μαφίες.

Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν παρουσιαστεί σε τουρκικά δικαστήρια και σωφρονιστικά ιδρύματα, ο αριθμός ανηλίκων ηλικίας 12–18 ετών σε φυλακές και κέντρα κράτησης αυξήθηκε από περίπου 2.100 το 2022 σε σχεδόν 5.000 το 2025. Η αύξηση αυτή δεν συνδέεται μόνο με τη φτώχεια, αλλά και με τη διάλυση τοπικών μηχανισμών κοινωνικού ελέγχου, ιδιαίτερα σε υποβαθμισμένες συνοικίες με εκρηκτική πληθυσμιακή αύξηση.

Οι συμμορίες αυτές συγκροτούνται γύρω από χαλαρά δίκτυα νεαρών, συχνά με πολιτική ή οπαδική εμπειρία, οι οποίοι μεταφέρουν οργανωτικές δεξιότητες και εξοικείωση με τα όπλα στον χώρο του εγκλήματος. Η επίδειξη ισχύος πραγματοποιείται δημόσια: νυχτερινές ένοπλες «παρελάσεις», πυροβολισμοί στον αέρα, βίντεο αφιερώσεων σε αρχηγούς, όλα αναρτημένα σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.

Σε αντίθεση με το παλαιότερο «υπόκοσμο» που λειτουργούσε με άτυπους κανόνες αποφυγής τυφλής βίας, τα νέα αυτά σχήματα εμφανίζουν χαμηλό κατώφλι χρήσης θανατηφόρας ισχύος. Έχουν καταγραφεί επιθέσεις σε χώρους νοσοκομείων, σχολείων και κατοικημένες περιοχές, με απώλειες άσχετων πολιτών, γεγονός που αποτυπώνει την αποσύνδεση από οποιονδήποτε κώδικα περιορισμού.

Παράλληλα, η νομιμοποίηση των εσόδων γίνεται σε μικρή κλίμακα αλλά με μεγάλη διασπορά: καφέ, μικρά καταστήματα, συνεργεία, εμπορικά κέντρα. Η διάχυση αυτή δυσκολεύει τον εντοπισμό χρηματορροών και επιτρέπει στις ομάδες να λειτουργούν χωρίς κεντρική ιεραρχία, αλλά με πολλαπλές εστίες βίας.

Οι συγκρούσεις μεταξύ αυτών των ομάδων δεν περιορίζονται πλέον εντός Τουρκίας. Μεταφέρονται στο εξωτερικό, ακολουθώντας τους ίδιους ανθρώπους, τις ίδιες διαδρομές και τα ίδια μέσα. Έτσι, η εγκληματική κουλτούρα που διαμορφώνεται στα φτωχά προάστια της Κωνσταντινούπολης εξάγεται αυτούσια σε ευρωπαϊκές πόλεις, χωρίς φίλτρα ή ανασχετικούς μηχανισμούς.

Οι αριθμοί δεν αφήνουν περιθώριο παρερμηνείας: πρόκειται για στρατηγική απειλή – και όσο παραμένει τέτοια, θα επανέρχεται.

25 Δεκεμβρίου, 2025