Κίτσεβο: Η τουρκική σημαία στο Δημαρχείο, οι δηλώσεις, ο νόμος και το πολιτικό υπόβαθρο

 

Η επίσημη έπαρση της τουρκικής σημαίας μπροστά από το Δημαρχείο του Κίτσεβο, δίπλα στη βορειομακεδονική και την αλβανική, εξελίχθηκε σε γεγονός με βαρύνουσα πολιτική, νομική και διπλωματική σημασία, πολύ πέρα από τον εθιμοτυπικό της χαρακτήρα.

Η τελετή πραγματοποιήθηκε παραμονές της 21ης Δεκεμβρίου, Ημέρας Τουρκικής Εκπαίδευσης, και αποτέλεσε αφορμή για έντονες αντιδράσεις, αλλά και για μια ευρύτερη συζήτηση γύρω από τα όρια της πολυπολιτισμικότητας και την εφαρμογή της Συμφωνίας-Πλαισίου της Αχρίδας.

Η τελετή και η σύνθεση των παρευρισκομένων

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Rodopi Press , στην τελετή έδωσαν το «παρών» ο Πρέσβης της Τουρκίας στα Σκόπια Fatih Ulusoy, ο Υπουργός Δημογραφίας και Νεολαίας της Βόρειας Μακεδονίας Fatmir Limani, ο Δήμαρχος Κίτσεβο Aleksandar Jovanovski, ο Πρόεδρος του TDP Zülfikar Zeynula, ο Πρόεδρος του TMBH Erdoğan Saraç, ο Δήμαρχος Πλάσνιτσα Aliya Yaoski, καθώς και εκπρόσωποι εκπαιδευτικών και πολιτιστικών ιδρυμάτων της τουρκικής κοινότητας.

Η εικόνα της ενιαίας παρουσίας των δύο βασικών τουρκικών πολιτικών σχηματισμών σχολιάστηκε ως ιδιαίτερη, καθώς σπάνια καταγράφεται δημόσια σύμπλευση TDP και TMBH σε γεγονότα με έντονο συμβολισμό.

Ulusoy: «Συμβολισμός και θεσμική στήριξη»

Στην ομιλία του, ο Πρέσβης Fatih Ulusoy τόνισε ότι η πραγματοποίηση της έπαρσης παραμονές της 21ης Δεκεμβρίου, Ημέρας Τουρκικής Εκπαίδευσης, «προκαλεί ιδιαίτερη ικανοποίηση», επισημαίνοντας τον παιδευτικό και πολιτιστικό χαρακτήρα της ημέρας για την τουρκική κοινότητα στη χώρα.

Ο Ulusoy προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, δηλώνοντας ότι “η Τουρκία είναι έτοιμη να παράσχει την αναγκαία θεσμική και τεχνική υποστήριξη για την περαιτέρω ενίσχυση της χρήσης της τουρκικής γλώσσας στο Κίτσεβο, η οποία, όπως σημείωσε, αποτελεί επίσημη γλώσσα σε τοπικό επίπεδο”. Η αναφορά αυτή ερμηνεύτηκε από αναλυτές ως σαφής ένδειξη της τουρκικής στρατηγικής «ήπιας ισχύος», με έμφαση στην εκπαίδευση και τη γλωσσική παρουσία.

Η ανάρτηση Jovanovski και το μήνυμα του Δημαρχείου

Ο Δήμαρχος Aleksandar Jovanovski, σε δημόσια ανάρτησή του μετά την τελετή, ανέφερε ότι η έπαρση της τουρκικής σημαίας πραγματοποιήθηκε «ως σύμβολο σεβασμού, φιλίας και μακροχρόνιας συνεργασίας». Υπογράμμισε ότι η εκδήλωση διεξήχθη «σε επίσημο και αξιοπρεπές περιβάλλον», αντανακλώντας τις καλές παραδοσιακές σχέσεις μεταξύ της Δημοκρατίας της Τουρκίας και της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας, ιδίως σε τοπικό επίπεδο.

Ο Jovanovski έκανε ειδική μνεία στη σημασία της ενίσχυσης των διμερών σχέσεων, της ανάπτυξης κοινών έργων και της εμβάθυνσης της συνεργασίας σε τομείς όπως η εκπαίδευση, ο πολιτισμός και η οικονομία, καταλήγοντας ότι ο Δήμος Κίτσεβο θα συνεχίσει να προάγει τις αξίες της πολυπολιτισμικότητας και του αμοιβαίου σεβασμού.

Limani: «Η τουρκική γλώσσα είναι πυλώνας της πολυπολιτισμικότητας»

Ο Υπουργός Fatmir Limani τοποθετήθηκε με εκτενή δήλωση, συνδέοντας άμεσα την τελετή με την Ημέρα Τουρκικής Εκπαίδευσης. Όπως ανέφερε, η τουρκική γλώσσα αποτελεί θεμέλιο της ταυτότητας και της ιστορικής μνήμης της τουρκικής κοινότητας και αναπόσπαστο μέρος του πολιτιστικού και γλωσσικού πλούτου του κράτους.

Ο Limani τόνισε ότι μέσω της εκπαίδευσης στη μητρική γλώσσα ενισχύεται το αίσθημα ισότητας και αξιοπρέπειας, ιδιαίτερα στις νεότερες γενιές, επιχειρώντας να πλαισιώσει την έπαρση της σημαίας ως πράξη συμπερίληψης και όχι ως πολιτική πρόκληση.

Το νομικό πλαίσιο και η κριτική της αντιπολίτευσης

Παρά τις επίσημες δηλώσεις, το νομικό σκέλος του ζητήματος βρίσκεται στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης. Σύμφωνα με τον «Νόμο για τη χρήση των σημαιών των κοινοτήτων», η επίσημη ανάρτηση εθνοτικών συμβόλων σε δημοτικά κτίρια επιτρέπεται όταν η αντίστοιχη κοινότητα υπερβαίνει το 20% του πληθυσμού του δήμου.

Με βάση την απογραφή του 2021, οι Τούρκοι στο Κίτσεβο ανέρχονται σε περίπου 6,4% (2.367 άτομα σε σύνολο περίπου 40.000 κατοίκων). Κόμματα της αντιπολίτευσης, κυρίως η Levica και στελέχη του VMRO-DPMNE, κάνουν λόγο για κατάφωρη παραβίαση του νόμου και χαρακτηρίζουν την απόφαση «αυθαίρετη», υποστηρίζοντας ότι υπονομεύει το κράτος δικαίου και τα πληθυσμιακά κριτήρια της Συμφωνίας της Αχρίδας.

Πολιτικές ερμηνείες και παρασκήνιο

Στον σλαβομακεδονικό Τύπο (Libertas, Time.mk, Infomax), αναλυτές συνδέουν την κίνηση με πολιτικές ισορροπίες ενόψει εκλογών. Ο Δήμαρχος Jovanovski κατηγορείται ότι επιδιώκει τη στήριξη των τουρκικών κομμάτων σε μελλοντικές αναμετρήσεις, χρησιμοποιώντας τα σύμβολα ως εργαλείο πολιτικής συναλλαγής.

Παράλληλα, η παρουσία του Τούρκου Πρέσβη και οι δηλώσεις περί θεσμικής στήριξης εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ενίσχυσης της τουρκικής επιρροής στα Βαλκάνια, με έμφαση στη συμβολική ορατότητα.

Κοινωνικές και διεθνείς αντιδράσεις

Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η εικόνα των τριών σημαιών προκάλεσε πολωμένες αντιδράσεις.

• Μερίδα Μακεδόνων χρηστών μιλά για «υποβάθμιση» της κρατικής σημαίας και αλλοίωση του ενιαίου χαρακτήρα του κράτους, ενώ η τουρκική κοινότητα κάνει λόγο για «ιστορική αποκατάσταση».
• Το θέμα παρακολουθούν στενά και βουλγαρικά μέσα, τα οποία χρησιμοποιούν το Κίτσεβο ως παράδειγμα «επιλεκτικής ευαισθησίας», συγκρίνοντας τη μεταχείριση της τουρκικής μειονότητας με εκείνη της βουλγαρικής στη Βόρεια Μακεδονία.

 Όταν το σύμβολο γίνεται προηγούμενο

Η υπόθεση του Κίτσεβο δεν αφορά μόνο μια σημαία. Αφορά τη συνέπεια του κράτους απέναντι στους ίδιους του τους νόμους. Η πολυπολιτισμικότητα δεν δοκιμάζεται στις δηλώσεις, αλλά στην εφαρμογή των κανόνων χωρίς εξαιρέσεις.

Αν τα πληθυσμιακά όρια παρακάμπτονται κατά περίπτωση, τότε η Συμφωνία της Αχρίδας κινδυνεύει να μετατραπεί από εργαλείο σταθερότητας σε πεδίο πολιτικών διευθετήσεων.

Το Κίτσεβο λειτουργεί ήδη ως δοκιμαστικός σωλήνας. Το αν θα παραμείνει εξαίρεση ή θα αποτελέσει πρόκριμα για νέες διεκδικήσεις, θα κρίνει όχι μόνο την εικόνα των σημαιών στους δήμους, αλλά και την ίδια τη θεσμική αξιοπιστία της Βόρειας Μακεδονίας.

Αντί Επιλόγου - Κίτσεβο και Αρριανά, σύμπτωση ή σχέδιο;

Αν το Κίτσεβο της Βόρειας Μακεδονίας και ο Δήμος Αρριανών στη Θράκη φαίνονται, εκ πρώτης όψεως, δύο άσχετες υποθέσεις, στην πραγματικότητα συνδέονται από μια κοινή σταθερά: τη χρήση των συμβόλων ως εργαλείο πολιτικής και γεωπολιτικής επιρροής.

Στο Κίτσεβο, η τουρκική σημαία υψώθηκε επισήμως σε δημοτικό κτίριο, παρακάμπτοντας πληθυσμιακά κριτήρια και μετατρέποντας την πολυπολιτισμικότητα σε πεδίο πολιτικής διαπραγμάτευσης. Στον Δήμο Αρριανών, η δημόσια αποδοχή και ο ασπασμός της τουρκικής σημαίας από Έλληνα αιρετό, σε εκδήλωση με έντονο εθνικό φορτίο, δείχνει ότι η ίδια λογική περνά πλέον και εντός ελληνικής επικράτειας.

Και στις δύο περιπτώσεις, το ζήτημα δεν είναι η πολιτιστική έκφραση ούτε η μειονοτική ταυτότητα. Είναι η κανονικοποίηση ξένων εθνικών συμβόλων στον δημόσιο χώρο, με τη συναίνεση ή την ανοχή τοπικών αρχών. Εκεί όπου οι θεσμοί χαλαρώνουν, τα σύμβολα αποκτούν πολιτικό βάρος και λειτουργούν ως προπομποί διεκδικήσεων.

Το Κίτσεβο δείχνει πώς μια εξαίρεση μπορεί να γίνει προηγούμενο. Στον Δήμο Αρριανών φαίνεται πώς το προηγούμενο μπορεί να μετατραπεί σε πρακτική. Αν οι δύο περιπτώσεις δεν ιδωθούν ως μέρος της ίδιας αλυσίδας, τότε το πρόβλημα δεν θα είναι η σημαία — αλλά το κενό θεσμικής εγρήγορσης που αυτή αποκαλύπτει.